Umurwa Mukuru wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Kinshasa, wiriwe mu bwoba bw’uko hashoboraga kubera imyigaragambyo ikomeye yari yateguwe n’abatavuga rumwe na Perezida Félix Tshisekedi, bari basabye ko nta muturage ujya mu mirimo, Kinshasa yiriwe ‘ubuzima bwahagaze’.
Iyi myigaragambyo yari yateguwe n’abagize ikiswe ‘Ihuriro 64’ rigamije gukora buri kimwe cyose ngo Perezida Félix Tshisekedi ntazahindure bimwe mu bigize itegeko nshinga byatuma aguma ku butegetsi.
Iri ruhuriro ry’abatavugarumwe n’ubutegetsi buriho muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, ririmo abanyapolitiki barimo Martin Fayulu, Moïse Katumbi, Delly Sesanga, Augustin Matata na Jean-Marc Kabund.
Aba bari bateguye ibikorwa mu Mujyi wa Kinshasa byari byiswe ‘Umujyi upfuye’ (Ville Mort), ibi bikaba byarimo ko abaturage bagombaga kuguma mu rugo, amaduka ntafungure, ubuzima bugahagarara nka ‘guma mu rugo’, abakozi ntibajye ku kazi ndetse n’amashuri agafunga.
Nubwo bitubahirijwe ijana ku ijana, urujya n’uruza rwari rwagabanutse, amasoko amwe n’amwe ntiyakoze ndetse n’amashuri ntiyigishishije kubera ko ababyeyi bari batinye kujyana abana ku ishuri.
Minisitiri y’Abakozi yari yasabye abakozi ba Leta kujya ku kazi, bakirinda kwivanga mu bya politiki bakuzuza inshingano zabo.
I Kinshasa mu bice birimo N’djili, Sainte-Thérèse na Boulevard Kimbuta hiriwe abashinzwe umutekano bafite ibikoresho ubona ko bambariye guhangana n’abagerageza kwigaragambya.
Abanyapolitike bagize ‘Ihuriro 64’, rifite inkomoko ku ngingo ya 64 iri mu Itegeko Nshinga rya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ivuga ko “Buri Munye-Congo afite inshingano zo kwamagana umuntu cyangwa agatsiko k’abantu bashaka gufata ubutegetsi bakoresheje imbaraga, ndetse n’ababigerageza banyuze mu guhonyora Itegeko Nshinga”, ku mugoroba basohoye itangazo bashimira abaturage ko ibyateguwe byagenze neza.
Itangazo ryasinyweho na Martin Fayulu, Moïse Katumbi, Delly Sesanga, Augustin Matata na Jean-Marc Kabund, rivuga ko mu mujyi wa Kinshasa no mu yindi Mijyi hiriwe umutuzo, nk’ikimenyetso cyerekana ko abaturage ba Congo batemera uwagerageza guhindura Itegeko Nshinga, no guhonyora ibyemeranyijweho ku wa 18 Gashyantare, 2006.
Mu itangazo hari ahagira hati “Ihuriro 64 rirashimira abaturage ba Congo bagaragaje ku bwinshi ko bashyigikiye amahoro, icyubahiro no gufata inshingano bikozwe mu kinyabupfura. Ibikorwa byabo byerekanye ko kurengera no kurinda Itegeko Nshinga birenze ibya politiki ahubwo ari inshingano rusange.”
Ingingo yo guhindura zimwe mu ngingo mu Itegeko Nshinga zirebana na manda Umukuru w’Igihugu yemerewe muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ni kimwe mu bikomeje kugarukwaho cyane mu gihe amatora azaba mu 2028.
Amashyaka yo muri Opozisiyo arashinja Perezida Félix Tshisekedi n’abambari be gutegura umugambi wo kurihindura ngo azabashe kongera kwiyamamaza, nyuma y’uko hazaba haravuguruwe manda Umukuru w’Igihugu yemerewe
Mu kiganiro cyamuhuje n’abanyamakuru ku wa 6 Gicurasi 2026 Tshisekedi mu mvugo ijimije yavuze ko adashaka manda ya gatatu ariko abaturage nibabishaka azayemera.
Ati “Sinshaka manda ya gatatu ariko reka nkubwire, niba abaturage bashaka ko nyobora manda ya gatatu nzabyemera.”
Uyu mutegetsi yavuze ko aramutse avuye mu butegetsi bwa Congo “Nzahahora mu gicucu niteguye gufasha uwansimbuye igihe cyose azaba ankeneye.”
Manda ya gatatu ya Tshisekedi uyobora Congo kuva mu 2019, abatayishaka bamushinja intege nke mu butegetsi ahanini bishingiye ku bukungu butazamutse mu Gihugu, ruswa yakomeje kwiganza hakiyongeraho ibibazo by’umutekano muke byazonze igihugu cyane mu Burasirazuba ahigaruriwe n’imitwe yitwaje intwaro, yaba iy’Abanye-Congo cyangwa iy’abanyamahanga.




MUGIRANEZA THIERRY/ UMUSEKE.RW
